วิธีเปรียบเทียบใบเสนอราคาติดตั้งโซล่าเซลล์ให้ได้ระบบที่คุ้มและปลอดภัย

ใบเสนอราคาติดตั้งโซล่าเซลล์จากหลายบริษัทอาจมีราคาต่างกันมาก ทั้งที่เขียนว่าเป็นระบบ 5kW หรือ 10kW เหมือนกัน เพราะจำนวนแผง รุ่นอินเวอร์เตอร์ อุปกรณ์ป้องกัน วิธีติดตั้ง ขอบเขตงาน และการรับประกันอาจไม่เหมือนกัน

วิธีที่เหมาะสมคือทำให้ทุกข้อเสนออยู่บนฐาน Apples-to-Apples ตรวจขนาดระบบ รุ่นอุปกรณ์ งานที่รวม สมมติฐานการประหยัด และผู้รับผิดชอบหลังติดตั้ง แล้วจึงพิจารณาราคาส่วนต่าง

ทำไมใบเสนอราคาราคาเท่ากันจึงอาจได้ระบบไม่เหมือนกัน

คำว่า “ระบบ 5kW” อาจหมายถึงคนละอย่าง บริษัทหนึ่งอาจหมายถึงอินเวอร์เตอร์ขนาด 5kW แต่อีกบริษัทอาจหมายถึงกำลังรวมของแผงประมาณ 5kWp หากไม่แยกฝั่ง DC และ AC ลูกค้าอาจคิดว่ากำลังเท่ากัน ทั้งที่จำนวนแผงและความสามารถของระบบต่างกัน

ส่วนต่างอาจมาจากรุ่นแผง จำนวน MPPT สายไฟ อุปกรณ์ป้องกัน ระบบกราวด์ วิธีติดตั้งหลังคา งานเสริม และบริการ เช่น Monitoring เอกสารเชื่อมต่อ หรือการประสานงานเคลม

การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแนะนำให้ผู้สนใจ Solar Rooftop ตรวจทั้งมาตรฐานอุปกรณ์ แบบระบบ เอกสารรับรอง การรับประกัน การทดสอบ และขั้นตอนเชื่อมต่อ ไม่ควรดูราคาเพียงอย่างเดียว

อย่าเปรียบเทียบเฉพาะราคาต่อ kW

ราคาต่อ kW ใช้เป็นตัวกรองได้เมื่อรู้ตัวหาร หากหารด้วยกำลังแผงจะเป็นราคาต่อ kWp ฝั่ง DC แต่ถ้าหารด้วยกำลังอินเวอร์เตอร์จะเป็นอีกตัวเลขหนึ่ง

ระบบแผง 6kWp กับอินเวอร์เตอร์ 5kW มี DC/AC Ratio 1.20 ซึ่งไม่จำเป็นต้องผิด แต่ต้องตรวจ Datasheet เรื่องกำลัง DC กระแส แรงดัน MPPT จำนวนแผงต่อ String และผลจำลองของรุ่นจริง

ต้องแยกประเภทระบบด้วย เช่น On-Grid ควรเทียบกับ On-Grid ส่วน Hybrid ต้องเทียบกับระบบที่มีแบตเตอรี่และความสามารถสำรองไฟใกล้กัน

15 รายการที่ต้องตรวจในใบเสนอราคาโซล่าเซลล์

1. ขนาดแผงรวม DC หรือ kWp: ระบุจำนวนแผง วัตต์ต่อแผง และกำลังรวมให้ตรงกัน
2. ขนาดอินเวอร์เตอร์ AC: ระบุพิกัด รุ่น จำนวนเครื่อง และระบบไฟที่รองรับ
3. ยี่ห้อและรุ่นแผง: คำว่า Tier 1 อย่างเดียวไม่พอ เพราะแต่ละรุ่นมีขนาด กระแส น้ำหนัก และประกันต่างกัน
4. รุ่นและ MPPT ของอินเวอร์เตอร์: ต้องเหมาะกับทิศหลังคา เงาบัง และการแบ่ง String
5. จำนวนแผงและวัตต์ต่อแผง: แผงวัตต์สูงอาจมีขนาดและน้ำหนักต่างกัน จึงต้องตรวจพื้นที่หลังคา
6. ระบบไฟ 1 เฟสหรือ 3 เฟส: ต้องตรงกับสถานที่และแบบวิศวกรรม
7. สายไฟ AC/DC: ระบุขนาด มาตรฐาน วิธีเดิน และจำนวนเมตรที่รวมในราคา
8. เบรกเกอร์ SPD ตู้ไฟ และกราวด์: ระบุพิกัดหรือรุ่นที่ตรวจสอบได้ตามแบบ ไม่ใช้เพียงคำว่า “อุปกรณ์มาตรฐาน”
9. โครงสร้างและวิธียึดหลังคา: ต้องเหมาะกับกระเบื้อง เมทัลชีท หรือดาดฟ้า และมีวิธีป้องกันน้ำรั่ว
10. ระบบ Monitoring: ตรวจว่ารวมอุปกรณ์สื่อสาร บัญชีเจ้าของระบบ และการสอนใช้งานหรือไม่
11. งานเชื่อมต่อและเอกสาร: ระบุผู้ทำแบบ ผู้ลงนาม ผู้ยื่น และจุดสิ้นสุดของงาน
12. การรับประกัน: แยก Product Warranty, Performance Warranty, ประกันอินเวอร์เตอร์ งานติดตั้ง และหลังคารั่ว
13. การบำรุงรักษา: หากมีล้างแผงหรือตรวจระบบ ต้องระบุจำนวนครั้ง ระยะเวลา และเงื่อนไขพื้นที่บริการ
14. VAT และค่าใช้จ่ายเพิ่ม: ตรวจค่าขนส่ง ค่าเดินทาง นั่งร้าน รถเครน Walkway, Lifeline และงานเสริมโครงสร้าง
15. งวดชำระและส่งมอบ: ผูกการชำระกับงานที่ตรวจได้ เช่น ยืนยันแบบ ส่งอุปกรณ์ ติดตั้ง ทดสอบ และส่งเอกสาร

รายการเหล่านี้ควรอยู่ในใบเสนอราคา สัญญา หรือเอกสารแนบท้าย หากตกลงด้วยวาจา ควรขอให้เพิ่มเป็นข้อความก่อนชำระเงิน

วิธีตรวจสมมติฐานการประหยัดค่าไฟ

ตัวเลขประหยัดไม่ควรคำนวณจากพื้นที่หลังคาเพียงอย่างเดียว ต้องดูบิลค่าไฟ ประเภทผู้ใช้ไฟ ระบบไฟ และช่วงเวลาที่ใช้ไฟ หากบ้านใช้ไฟกลางวันน้อย พลังงานบางส่วนอาจไม่ได้ถูกใช้ภายในทันที ผลประหยัดจึงไม่เท่ากับพลังงานทั้งหมดคูณค่าไฟเสมอไป

ขอให้เปิดสมมติฐาน ได้แก่ ผลผลิตต่อปี การสูญเสียจากทิศและเงาบัง สัดส่วนไฟที่ใช้เอง อัตราค่าไฟ และค่าบำรุงรักษา หากคิดรายได้จากการขายไฟ ต้องแยกจากส่วนลดค่าไฟ

ควรดูกรณีระมัดระวัง กรณีฐาน และกรณีผลผลิตสูง ระยะคืนทุนเป็นเพียงประมาณการที่เปลี่ยนตามการใช้ไฟ หลังคา อากาศ อุปกรณ์ และอัตราค่าไฟ

ตัวอย่างเปรียบเทียบใบเสนอราคา 3 บริษัท

ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นสถานการณ์สมมติ ไม่ใช่การเปรียบเทียบบริษัทจริง

บริษัท A อาจราคาต่ำที่สุด แต่ยังสรุปว่าคุ้มที่สุดไม่ได้เพราะข้อมูลไม่ครบ ส่วนบริษัท C เป็นคนละประเภทระบบ วิธีที่ถูกต้องคือขอให้ทุกเจ้าปรับขอบเขตให้ใกล้กัน หรือแยกราคารายการเสริมออก แล้วจึงเทียบยอดสุทธิ

สัญญาณเตือนที่ควรระวังก่อนเลือกผู้ติดตั้ง

• ใช้คำว่า “Tier 1” หรือ “เกรดพรีเมียม” แต่ไม่ระบุรุ่น
• ให้ตัวเลขลดค่าไฟหรือคืนทุนโดยไม่ขอบิลและไม่ถามช่วงเวลาใช้ไฟ
• ระบุ “อุปกรณ์ครบชุด” แต่ไม่มีรายการสาย เบรกเกอร์ SPD ตู้ไฟ และกราวด์
• กล่าวว่าประกันแผง 25–30 ปี แต่ไม่แยกประกันสินค้าออกจากประกันกำลังผลิต
• รับรองว่าขอเชื่อมต่อหรือขายไฟได้แน่นอนก่อนตรวจโครงการ
• มีค่าใช้จ่าย “คิดตามหน้างาน” โดยไม่มีหลักเกณฑ์
• เร่งให้โอนก่อนยืนยันรุ่นอุปกรณ์ แบบติดตั้ง และกำหนดส่งมอบ
• ไม่มีผู้รับผิดชอบหลังการขายหรือขั้นตอนแจ้งเคลม

การรับประกันต้องอ่านเอกสารรุ่นจริง เพราะ Product Warranty และ Performance Warranty มีขอบเขตต่างกัน “ประกัน 30 ปี” จึงไม่ได้หมายถึงเปลี่ยนใหม่ฟรีทุกกรณี หากยังประเมินผู้เสนอราคาอยู่ ควรดู แนวทางเลือกบริษัทติดตั้งโซล่าเซลล์ ประกอบด้วย

ตารางให้คะแนนใบเสนอราคาแบบ Apples-to-Apples

คะแนนช่วยให้เห็นเหตุผลที่เลือก หากผลใกล้กันจึงใช้ราคา ระยะติดตั้ง และความมั่นใจในบริการตัดสินเพิ่ม

เอกสารที่ควรได้รับก่อนเซ็นสัญญา

เช็กลิสต์เอกสาร

• ใบเสนอราคาล่าสุดที่ระบุรุ่น จำนวน ขอบเขต และข้อยกเว้นครบ
• Datasheet ของแผง อินเวอร์เตอร์ และอุปกรณ์หลัก
• แบบจัดวางแผงและ Single Line Diagram หรือกำหนดส่งมอบแบบที่ชัดเจน
• เงื่อนไขรับประกันอุปกรณ์ งานติดตั้ง และหลังคา
• กำหนดงาน งวดชำระ และเกณฑ์ตรวจรับแต่ละงวด
• ขอบเขตงานเชื่อมต่อระบบและเอกสารที่ลูกค้าต้องเตรียม
• ชื่อบริษัท ที่อยู่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษี และช่องทางติดต่อ

ตรวจว่าราคารวม VAT หรือยัง ปัจจุบันกรมสรรพากรประกาศอัตรา 7% ถึง 30 กันยายน 2570 แต่ควรตรวจอีกครั้ง ณ วันที่ออกเอกสาร ส่วนการ “ช่วยยื่นเอกสาร” ไม่เท่ากับ “อนุมัติแน่นอน” เพราะผลขึ้นกับพื้นที่ ประเภทโครงการ และการตรวจของหน่วยงาน

คำถามที่พบบ่อย

ใบเสนอราคาที่ถูกที่สุดคุ้มที่สุดหรือไม่

ไม่จำเป็น ต้องตรวจว่าขนาดระบบ รุ่นอุปกรณ์ งานไฟ งานหลังคา เอกสาร ประกัน และบริการเท่ากันก่อน ข้อเสนอถูกกว่าอาจคุ้มจริงหากขอบเขตครบ แต่หากมีงานเพิ่ม ราคาสุทธิอาจสูงขึ้นภายหลัง

ระบบ 5kW แต่ใช้แผงรวม 6kWp ผิดปกติหรือไม่

สรุปจากตัวเลขเดียวไม่ได้ ต้องตรวจ DC/AC Ratio กำลัง DC สูงสุด กระแส แรงดัน MPPT จำนวนแผงต่อ String และผลจำลองของรุ่นจริง หากอยู่ในข้อกำหนด การมีกำลังแผงมากกว่าอินเวอร์เตอร์อาจเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบ

ราคาติดตั้งควรรวม VAT และค่าขอเชื่อมต่อหรือไม่

ไม่มีรูปแบบเดียว แต่ใบเสนอราคาต้องระบุชัดว่ารวม VAT ค่าธรรมเนียม ค่าเอกสาร และค่าใช้จ่ายของการไฟฟ้าหรือไม่ เพื่อให้เห็นยอดที่ต้องจ่ายจริง

ประกันแผง 30 ปีหมายถึงประกันทุกกรณีหรือไม่

ไม่ใช่โดยอัตโนมัติ ต้องแยก Product Warranty จาก Performance Warranty และอ่านข้อยกเว้น ขั้นตอนพิสูจน์ปัญหา ค่าแรง ค่าขนส่ง และผู้รับผิดชอบเคลม

ควรจ่ายเงินล่วงหน้ากี่เปอร์เซ็นต์

ไม่มีเปอร์เซ็นต์เดียวที่เหมาะกับทุกโครงการ ควรแบ่งตาม Milestone ที่ตรวจได้ และระบุสิ่งส่งมอบแต่ละงวด เช่น แบบ อุปกรณ์ งานติดตั้ง การทดสอบ และเอกสาร

สรุปก่อนตัดสินใจ

ทำให้ทุกใบเสนอราคามีขอบเขตใกล้กันก่อน แล้วจึงพิจารณาราคา ระบบ ความปลอดภัย เอกสาร ประกัน และบริการร่วมกัน หากข้อมูลยังไม่ครบ ควรขอรายละเอียดและสำรวจหน้างานก่อนยืนยันราคา

หากมีใบเสนอราคาหลายฉบับ สามารถส่งบิลค่าไฟ ภาพหลังคา ภาพตู้ไฟ และรายละเอียดข้อเสนอให้ทีมคุ้มไว Solar ช่วยจัดข้อมูลให้อยู่ในตารางเดียวกัน พร้อมให้คำแนะนำเบื้องต้นและนัดสำรวจหน้างาน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• PEA: ติด Solar Rooftop ต้องดูมาตรฐานและความปลอดภัย
• MEA: ระบบตรวจสอบขนาดกำลังติดตั้งเบื้องต้น
• PEA: แบบฟอร์มและเอกสาร Solar Rooftop
• IEC 62548-1:2023 PV Array Design Requirements
• NREL PVWatts Manual: DC-to-AC Ratio
• ตัวอย่าง Limited Warranty ของผู้ผลิตแผง
• กรมสรรพากร: ข่าวเกี่ยวกับอัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม