มอก. 61730 เล่ม 2-2567 คืออะไร? เช็กสถานะแผงโซลาร์เซลล์ก่อนติดตั้ง ปี 2569

กำลังเทียบราคาโซลาร์อยู่ แล้วเจอข่าวว่าแผงต้องมี มอก. คำถามแรกอาจไม่ใช่ชื่อมาตรฐานเต็ม ๆ แต่เป็น “แผงที่เขาเสนอให้เรายังใช้ได้ไหม ถ้าติดไปแล้วต้องเปลี่ยนหรือเปล่า?”

เรื่องนี้ควรเช็กครับ แต่ไม่ต้องรีบสรุปจากพาดหัวข่าวเพียงอย่างเดียว มอก. 61730 เล่ม 2-2567 เป็นเรื่องความปลอดภัยของแผง ส่วนวันบังคับใช้และเอกสารของแผงรุ่นที่จะซื้อ ต้องตรวจแยกกัน

ข้อมูลที่ยืนยันได้ ณ 2 ตุลาคม 2569: ข่าวรัฐบาลวันที่ 30 กันยายนระบุว่า ครม. เห็นชอบร่างกฎกระทรวงเมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 ครอบคลุมแผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอน อ่านได้จาก คำชี้แจงรัฐบาลผ่านกรมประชาสัมพันธ์

หมายเหตุเรื่องกฎหมาย: รอบตรวจนี้ยังไม่พบประกาศกฎกระทรวงฉบับสุดท้ายที่ยืนยันวันบังคับใช้ได้ จึงไม่ใช้คำว่า “บังคับใช้แล้ว” บทความนี้เป็นข้อมูลประกอบการเลือกซื้อ ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางกฎหมายของสินค้าหรือโครงการใดโดยเฉพาะ

มอก. 61730 คืออะไร และตอนนี้บังคับใช้แล้วหรือยัง?

มอก. ย่อมาจากมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ส่วนเลข 61730 เล่ม 2-2567 ในบทความนี้ คือข้อกำหนดการทดสอบความปลอดภัยของแผงเซลล์แสงอาทิตย์ ไม่ใช่ชื่อยี่ห้อ และไม่ใช่ขนาดกำลังผลิตแผง

จุดที่ทำให้สับสนคือ “มีมาตรฐานแล้ว” ไม่เท่ากับ “กฎหมายบังคับแล้ว” และทั้งสองอย่างก็ยังไม่ใช่หลักฐานว่าแผงทุกตัวในตลาดได้รับใบอนุญาต

ฐานข้อมูล สมอ. ระบุวันเริ่มใช้ ตัวมาตรฐาน ฉบับนี้เป็น 13 มิถุนายน 2568 ขณะที่ข่าวเดือนกันยายน 2569 เป็นอีกขั้นตอนหนึ่งเรื่องร่างกฎกระทรวง ไม่ควรนำวันที่สองเรื่องนี้มาปนกัน รายละเอียดมาตรฐานจาก สมอ.

ตามข่าวรัฐบาลวันที่ 29 กันยายน ร่างกำหนดให้มีผลวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา และไม่รวมแผงที่รวมอยู่ในผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมอื่น การตัดสินใจจริงต้องอ่านขอบเขตและเงื่อนไขฉบับสุดท้ายอีกครั้ง สาระร่างกฎกระทรวง

มอก.เดิม 2580 และ มอก. 61215 ต่างจาก มอก. 61730 อย่างไร?

ถ้าเคยดู Datasheet หรือเอกสารแผง Solar รุ่นเก่า อาจเห็นเลข มอก. 2580 หรือ มอก. 61215 แล้วสงสัยว่ายังใช้ได้หรือไม่

ด้านความปลอดภัย เดิมใช้ มอก. 2580 เล่ม 2-2562 ก่อนที่ สมอ. จะยกเลิกและเปลี่ยนเป็น มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ซึ่งเป็นมาตรฐานด้านการทดสอบความปลอดภัยฉบับใหม่กว่า

ส่วน มอก. 61215 เป็นคนละเรื่องกับ 61730 โดยใช้ดูคุณสมบัติด้านการออกแบบและการทดสอบความทนทานของแผง จึงไม่ควรพูดว่า 61215 ถูกแทนด้วย 61730

เวลาเลือกแผง วิธีง่ายที่สุดคืออย่าดูแค่คำว่า “มี มอก.” หรือ “ผ่าน IEC” แต่ให้ดูเลขมาตรฐาน ปีของฉบับ และรหัสรุ่นของแผงว่าตรงกับสินค้าที่อยู่ในใบเสนอราคาหรือไม่

มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ตรวจอะไรบ้าง?

สมอ. อธิบายว่ามาตรฐานเล่มนี้ใช้ร่วมกับข้อกำหนดด้านการสร้างใน IEC 61730-1 และครอบคลุมกลุ่มการทดสอบเรื่องอันตรายทางไฟฟ้า ไฟไหม้ ความเค้นทางกล และสภาพแวดล้อม โดยอ้างอิง IEC 61730-2:2023 ขอบข่ายการทดสอบของ สมอ.

แปลเป็นภาษาคนซื้อบ้าน ๆ คือ ตรวจความเสี่ยงจากตัวแผง ไม่ได้จัดอันดับว่าแบรนด์ไหนผลิตไฟได้มากที่สุด หรือรับรองว่าเมื่อนำขึ้นหลังคาแล้วจะไม่มีปัญหาใดเกิดขึ้น

ยังต้องตรวจความเหมาะสมกับอินเวอร์เตอร์ โครงสร้างหลังคา งานสายไฟ และผู้ดูแลหลังการขาย เอกสารแผงใช้แทนการออกแบบและตรวจรับทั้งระบบไม่ได้

ถ้าใบเสนอราคาบอกเพียง “แผง Tier 1 มาตรฐานสากล” ให้ขอข้อมูลเพิ่ม เพราะชื่อกลุ่มผู้ผลิตกับหลักฐานของรุ่นสินค้าเป็นคนละเรื่อง อ่านความแตกต่างได้ใน คู่มือแผงโซลาร์เซลล์ Tier 1

แผงที่มี IEC อยู่แล้ว ต้องทดสอบใหม่หรือไม่?

มีทางใช้ผลทดสอบเดิม แต่ไม่ได้แปลว่าเห็นคำว่า IEC แล้วจบขั้นตอนครับ คำชี้แจงรัฐบาลวันที่ 30 กันยายนระบุว่าสามารถนำผลทดสอบ IEC ที่สอดคล้องมายื่นต่อ สมอ. โดยไม่ต้องทดสอบผลิตภัณฑ์ใหม่ รายละเอียดการยื่นและขอบข่ายที่ยอมรับควรยืนยันกับ สมอ. สำหรับกรณีจริง คำชี้แจงเรื่องผลทดสอบ IEC

เวลาขอเอกสาร แยกสามอย่างนี้ไว้ก่อน:

• Datasheet: แผ่นข้อมูลรุ่นสินค้า ใช้ดูคุณสมบัติ แต่ไม่ใช่ใบอนุญาต
• รายงานหรือใบรับรองการทดสอบ: ต้องตรวจว่าครอบคลุมรุ่นและมาตรฐานที่อ้างจริงหรือไม่
• ใบอนุญาตจาก สมอ.: ต้องตรวจรายละเอียดและสถานะ ไม่อนุมานจากโลโก้ IEC ในโบรชัวร์

ตัวอย่างสมมติ: ใบเสนอราคาเขียนรุ่น ABC-600 แต่เอกสารระบุเพียงซีรีส์ ABC เจ้าของบ้านไม่จำเป็นต้องตัดสินเองว่าใช้แทนกันได้หรือไม่ได้ ให้ผู้ขายชี้หน้ารายการรุ่นหรือเอกสารแนบท้ายที่ครอบคลุม ABC-600 ให้เห็นชัดก่อนตกลงซื้อ

แผงที่นำเข้าหรือกำลังติดตั้งอยู่ก่อนกฎหมายมีผล ต้องทำอย่างไร?

ยังไม่ควรสรุปว่าแผงเก่าต้องรื้อเปลี่ยนทั้งหมด หรือได้รับยกเว้นทั้งหมด ข่าวรัฐบาลระบุว่า กกพ. เสนอให้มีแนวปฏิบัติสำหรับสินค้าที่นำเข้าแล้วหรืออยู่ระหว่างติดตั้ง และกระทรวงอุตสาหกรรมจะพิจารณาต่อ ประเด็นช่วงเปลี่ยนผ่าน

สิ่งที่ทำได้ตอนนี้โดยไม่ต้องเดากฎหมาย คือจัดเอกสารโครงการให้ตามเรื่องได้ง่าย:

ตารางนี้เป็น คำแนะนำเก็บหลักฐาน ไม่ใช่ข้อกำหนดทางกฎหมายสำหรับทุกกรณี หากต้องเปลี่ยนสินค้า ขอเหตุผล ส่วนต่างราคา และผลต่อประกันเป็นลายลักษณ์อักษร

อย่าขึ้นไปแกะฉลากหรือถอดแผงเองเพื่อเช็กเรื่องนี้ ให้ผู้ติดตั้งใช้ภาพและเอกสารจากการส่งมอบ หรือจัดการตรวจอย่างปลอดภัยโดยผู้มีความรู้

ก่อนเซ็นสัญญา ควรขอเอกสารแผงอะไรบ้าง?

ไม่ต้องเริ่มจากเอกสารกองใหญ่ ลองให้ผู้ขายตอบรายการสั้น ๆ นี้ก่อน แล้วค่อยตามส่วนที่ยังไม่ชัด

1. ยี่ห้อและรหัสรุ่นเต็ม: ไม่ระบุแค่ชื่อซีรีส์หรือจำนวนวัตต์
2. Datasheet ของรุ่นนั้น: รุ่นในใบเสนอราคากับเอกสารต้องตรงกัน
3. หลักฐานมาตรฐานที่อ้าง: ขอเลขมาตรฐาน ฉบับ และขอบเขตรุ่นที่ครอบคลุม
4. ใบอนุญาตและสถานะที่เกี่ยวข้อง: หากอ้างว่ามี มอก. ให้มีข้อมูลตรวจสอบ ไม่ใช่รูปตราบนโฆษณาอย่างเดียว
5. ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าที่รับผิดชอบ: ให้ทราบว่าจะสอบถามเอกสารหรือประสานงานกับใคร
6. เงื่อนไขรับประกัน: แยกประกันสินค้า ประกันกำลังผลิต และประกันงานติดตั้ง พร้อมค่าใช้จ่ายที่อาจไม่รวม
7. ข้อตกลงการเปลี่ยนรุ่น: ต้องแจ้งและขอความเห็นชอบก่อน ไม่ใช้คำว่า “เทียบเท่า” โดยไม่มีรายละเอียด
8. เอกสารตอนส่งมอบ: เก็บรายการอุปกรณ์ รูปฉลากที่อ่านได้ และช่องทางติดต่อไว้ชุดเดียวกัน

ลองคัดลอกข้อความนี้ส่งให้ผู้ขายได้เลย:

ขอรหัสรุ่นแผงเต็ม Datasheet และหลักฐานมาตรฐานของรุ่นที่เสนอ พร้อมรายละเอียดใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องและผู้รับประกันในไทยครับ หากสถานะกฎหมายเปลี่ยนก่อนส่งมอบ ขอให้แจ้งวิธีดำเนินการและค่าใช้จ่ายเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเปลี่ยนอุปกรณ์

ใช้รายการนี้คู่กับ Checklist เลือกบริษัทติดตั้งโซลาร์เซลล์ และอย่าสับสนกับ การขึ้นทะเบียนผู้ติดตั้งกับ PEA–MEA ซึ่งเป็นอีกกระบวนการ

FAQ: คำถามเรื่อง มอก. แผงโซลาร์เซลล์ก่อนตัดสินใจ

ต้องหยุดติดตั้งโซลาร์เพื่อรอข่าวนี้ไหม?

อย่าใช้พาดหัวข่าวเป็นเหตุหยุดหรือเดินหน้าทันที ให้ผู้ติดตั้งตรวจประกาศล่าสุดกับสินค้าและกำหนดส่งมอบของโครงการก่อน โดยเฉพาะงานที่จ่ายมัดจำหรือรอแผงอยู่

มี IEC 61730 บน Datasheet เท่ากับมี มอก. แล้วหรือไม่?

ไม่ใช่หลักฐานเดียวกัน ขอเอกสารให้ตรงรุ่นและตรวจสถานะใบอนุญาตที่ผู้ขายอ้าง ไม่ตัดสินจากข้อความบนแผ่นข้อมูลเพียงบรรทัดเดียว

แผงบนหลังคาที่ใช้อยู่ต้องเปลี่ยนทุกแผ่นหรือเปล่า?

รอบตรวจนี้ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอให้สรุปแบบนั้น เก็บเอกสารเดิมและติดตามแนวปฏิบัติช่วงเปลี่ยนผ่าน หากมีการเสนอให้เปลี่ยน ขอเหตุผลเฉพาะโครงการก่อน

มี มอก. แล้ว รับประกันว่าระบบจะไม่เกิดไฟไหม้ไหม?

ไม่ควรรับรองเช่นนั้น มาตรฐานผลิตภัณฑ์ไม่ใช่คำรับประกันการติดตั้งทั้งระบบ ยังต้องตรวจแบบ อุปกรณ์ งานติดตั้ง และการบำรุงรักษาด้วย

ข่าวนี้หมายถึงอินเวอร์เตอร์และแบตเตอรี่ด้วยหรือไม่?

คำชี้แจงรัฐบาลวันที่ 30 กันยายนระบุว่ามติครั้งนี้ครอบคลุมตัวแผงชนิดผลึกซิลิคอน จึงไม่ควรนำเลข มอก. ของแผงไปอ้างรับรองอินเวอร์เตอร์หรือแบตเตอรี่ ตรวจขอบเขตจากข่าวรัฐบาล

เจ้าของบ้านต้องยื่นขอใบอนุญาตผลิตหรือนำเข้าเองไหม?

อย่านำหน้าที่ของผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าไปปนกับเจ้าของบ้านที่ซื้อระบบติดตั้ง หากนำเข้าเองหรือมีรูปแบบธุรกรรมเฉพาะ ควรสอบถาม สมอ. โดยตรง ส่วนการขออนุญาตติดตั้งหรือเชื่อมต่อระบบไฟเป็นอีกเรื่องที่ต้องตรวจแยก

สรุปก่อนตัดสินใจ: รู้รุ่นแผง ตรวจเอกสาร และรู้ว่าใครรับผิดชอบ สำคัญกว่าจำเลขมาตรฐานได้ทั้งหมด

อยากให้ช่วยดูรายการอุปกรณ์ก่อนเลือก? ส่งใบเสนอราคา รหัสรุ่นแผง และ Datasheet ให้ทีม Khumwai Solar ช่วยไล่รายการข้อมูลที่ควรขอเพิ่มเบื้องต้นได้ ส่วนการยืนยันใบอนุญาตและการตีความกฎหมายให้ยึด สมอ. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นหลัก

หมายเหตุ: ภาพประกอบสร้างด้วย AI เพื่ออธิบายแนวคิด ไม่ใช่ใบรับรอง ห้องทดสอบ หรือภาพงานจริงของบริษัท