สินค้า
กำลังเทียบราคาโซลาร์อยู่ แล้วเจอข่าวว่าแผงต้องมี มอก. คำถามแรกอาจไม่ใช่ชื่อมาตรฐานเต็ม ๆ แต่เป็น “แผงที่เขาเสนอให้เรายังใช้ได้ไหม ถ้าติดไปแล้วต้องเปลี่ยนหรือเปล่า?”
อัปเดต 16 ตุลาคม 2569: กระทรวงอุตสาหกรรมสั่งเร่งให้มาตรฐานความปลอดภัยแผงโซลาร์เซลล์ มอก. 61730 เล่ม 2-2567 มีผลบังคับใช้ภายในเดือนตุลาคม 2569
ล่าสุดเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม สมอ. ยืนยันว่ากำลังดำเนินการประกาศกฎกระทรวงในราชกิจจานุเบกษา พร้อมเตรียมยกระดับมาตรฐานอุปกรณ์ Solar ที่เกี่ยวข้องอีก 7 กลุ่ม
อย่างไรก็ตาม ยังไม่ควรเข้าใจว่ามาตรฐานแผงดังกล่าวมีผลบังคับใช้แล้ว เพราะต้องรอประกาศกฎกระทรวงฉบับสมบูรณ์และตรวจวันที่มีผลจริงอีกครั้ง
สำหรับผู้ที่กำลังติดตั้ง Solar ควรขอรหัสรุ่นแผง Datasheet และหลักฐานมาตรฐานจากผู้ติดตั้ง เพื่อให้ตรวจสอบได้ว่าแผงที่ได้รับตรงกับข้อกำหนดล่าสุดหรือไม่
มอก. 61730 คืออะไร และตอนนี้บังคับใช้แล้วหรือยัง?
มอก. ย่อมาจากมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ส่วนเลข 61730 เล่ม 2-2567 ในบทความนี้ คือข้อกำหนดการทดสอบความปลอดภัยของแผงเซลล์แสงอาทิตย์ ไม่ใช่ชื่อยี่ห้อ และไม่ใช่ขนาดกำลังผลิตแผง
จุดที่ทำให้สับสนคือ “มีมาตรฐานแล้ว” ไม่เท่ากับ “กฎหมายบังคับแล้ว” และทั้งสองอย่างก็ยังไม่ใช่หลักฐานว่าแผงทุกตัวในตลาดได้รับใบอนุญาต
| เรื่องที่กำลังตรวจ | ตอบคำถามอะไร | หลักฐานที่ควรดู |
|---|---|---|
| ตัวมาตรฐาน | ใช้เกณฑ์ใดประเมินผลิตภัณฑ์ | เลขมาตรฐาน ฉบับ และขอบข่าย |
| กฎหมายบังคับ | สินค้าใดอยู่ในขอบเขต เริ่มเมื่อไร | กฎกระทรวงฉบับสุดท้ายและวันมีผล |
| ใบอนุญาต | ผู้ประกอบการและผลิตภัณฑ์ที่เสนออยู่ในขอบข่ายใด | ใบอนุญาตและรายละเอียดที่ตรวจย้อนกลับได้ |
ฐานข้อมูล สมอ. ระบุวันเริ่มใช้ ตัวมาตรฐาน ฉบับนี้เป็น 13 มิถุนายน 2568 ขณะที่ข่าวเดือนกันยายน 2569 เป็นอีกขั้นตอนหนึ่งเรื่องร่างกฎกระทรวง ไม่ควรนำวันที่สองเรื่องนี้มาปนกัน รายละเอียดมาตรฐานจาก สมอ.
ตามข่าวรัฐบาลวันที่ 29 กันยายน ร่างกำหนดให้มีผลวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา และไม่รวมแผงที่รวมอยู่ในผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมอื่น การตัดสินใจจริงต้องอ่านขอบเขตและเงื่อนไขฉบับสุดท้ายอีกครั้ง
มอก.เดิม 2580 และ มอก. 61215 ต่างจาก มอก. 61730 อย่างไร?
ถ้าเคยดู Datasheet หรือเอกสารแผง Solar รุ่นเก่า อาจเห็นเลข มอก. 2580 หรือ มอก. 61215 แล้วสงสัยว่ายังใช้ได้หรือไม่
ด้านความปลอดภัย เดิมใช้ มอก. 2580 เล่ม 2-2562 ก่อนที่ สมอ. จะยกเลิกและเปลี่ยนเป็น มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ซึ่งเป็นมาตรฐานด้านการทดสอบความปลอดภัยฉบับใหม่กว่า
ส่วน มอก. 61215 เป็นคนละเรื่องกับ 61730 โดยใช้ดูคุณสมบัติด้านการออกแบบและการทดสอบความทนทานของแผง จึงไม่ควรพูดว่า 61215 ถูกแทนด้วย 61730
เวลาเลือกแผง วิธีง่ายที่สุดคืออย่าดูแค่คำว่า “มี มอก.” หรือ “ผ่าน IEC” แต่ให้ดูเลขมาตรฐาน ปีของฉบับ และรหัสรุ่นของแผงว่าตรงกับสินค้าที่อยู่ในใบเสนอราคาหรือไม่
มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ตรวจอะไรบ้าง?
แปลเป็นภาษาคนซื้อบ้าน ๆ คือ ตรวจความเสี่ยงจากตัวแผง ไม่ได้จัดอันดับว่าแบรนด์ไหนผลิตไฟได้มากที่สุด หรือรับรองว่าเมื่อนำขึ้นหลังคาแล้วจะไม่มีปัญหาใดเกิดขึ้น
ยังต้องตรวจความเหมาะสมกับอินเวอร์เตอร์ โครงสร้างหลังคา งานสายไฟ และผู้ดูแลหลังการขาย เอกสารแผงใช้แทนการออกแบบและตรวจรับทั้งระบบไม่ได้
ถ้าใบเสนอราคาบอกเพียง “แผง Tier 1 มาตรฐานสากล” ให้ขอข้อมูลเพิ่ม เพราะชื่อกลุ่มผู้ผลิตกับหลักฐานของรุ่นสินค้าเป็นคนละเรื่อง อ่านความแตกต่างได้ใน คู่มือแผงโซลาร์เซลล์ Tier 1
นอกจากแผง Solar แล้ว อุปกรณ์อะไรบ้างที่กำลังจะถูกควบคุมเพิ่ม?
เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2569 กระทรวงอุตสาหกรรมเปิดเผยว่ากำลังผลักดันมาตรฐานความปลอดภัยสำหรับอุปกรณ์ที่ใช้ในระบบ Solar เพิ่มอีก 7 กลุ่ม ได้แก่
- สายไฟฟ้ากระแสตรง (DC Cable)
- แบตเตอรี่ลิเทียมสำหรับระบบกักเก็บพลังงาน
- ฟิวส์สำหรับระบบ Solar
- อินเวอร์เตอร์ (Inverter)
- เครื่องตัดวงจรไฟฟ้ากระแสตรง
- ขั้วต่อสายไฟหรือ Connector
- ตู้รวมสายไฟหรือ Combiner Box
ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ?
เพราะระบบ Solar ไม่ได้มีแค่แผงโซลาร์เซลล์ แต่ยังมีอุปกรณ์อีกหลายอย่างที่ต้องทำงานร่วมกัน หากเลือกใช้อุปกรณ์ที่ไม่เหมาะสมหรือไม่ได้มาตรฐาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อความเสียหายของระบบและอันตรายจากไฟฟ้า
อย่างไรก็ตาม การประกาศผลักดันมาตรฐานเพิ่มเติมไม่ได้หมายความว่าอุปกรณ์ทั้ง 7 กลุ่มเพิ่งถูกบังคับใช้พร้อมกันในวันที่ 15 ตุลาคม และไม่ได้หมายความว่าอุปกรณ์เหล่านี้ไม่มีมาตรฐานเดิมอยู่ก่อนแล้ว
ก่อนติดตั้ง Solar ควรขอรายการอุปกรณ์และรหัสรุ่นจริงจากบริษัทติดตั้ง พร้อมตรวจสอบมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับอุปกรณ์แต่ละประเภท โดยเฉพาะระบบ Hybrid ที่มีแบตเตอรี่
แผงที่มี IEC อยู่แล้ว ต้องทดสอบใหม่หรือไม่?
เวลาขอเอกสาร แยกสามอย่างนี้ไว้ก่อน:
- Datasheet: แผ่นข้อมูลรุ่นสินค้า ใช้ดูคุณสมบัติ แต่ไม่ใช่ใบอนุญาต
- รายงานหรือใบรับรองการทดสอบ: ต้องตรวจว่าครอบคลุมรุ่นและมาตรฐานที่อ้างจริงหรือไม่
- ใบอนุญาตจาก สมอ.: ต้องตรวจรายละเอียดและสถานะ ไม่อนุมานจากโลโก้ IEC ในโบรชัวร์
ตัวอย่างสมมติ: ใบเสนอราคาเขียนรุ่น ABC-600 แต่เอกสารระบุเพียงซีรีส์ ABC เจ้าของบ้านไม่จำเป็นต้องตัดสินเองว่าใช้แทนกันได้หรือไม่ได้ ให้ผู้ขายชี้หน้ารายการรุ่นหรือเอกสารแนบท้ายที่ครอบคลุม ABC-600 ให้เห็นชัดก่อนตกลงซื้อ
แผงที่นำเข้าหรือกำลังติดตั้งอยู่ก่อนกฎหมายมีผล ต้องทำอย่างไร?
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้โดยไม่ต้องเดากฎหมาย คือจัดเอกสารโครงการให้ตามเรื่องได้ง่าย:
| สถานการณ์ | สิ่งที่ควรขอหรือเก็บไว้ |
|---|---|
| กำลังเทียบราคา | รุ่นเต็ม เอกสารมาตรฐาน และผู้รับผิดชอบตรวจเงื่อนไขก่อนส่งมอบ |
| จ่ายมัดจำแล้ว รอสินค้า | สัญญา รายการอุปกรณ์ กำหนดส่ง และข้อตกลงหากต้องเปลี่ยนรุ่น |
| กำลังติดตั้ง | หลักฐานส่งมอบ รุ่นและหมายเลขประจำแผง พร้อมคำชี้แจงจากผู้ขาย |
| ติดตั้งเสร็จแล้ว | เอกสารรับมอบ ประกัน รายการอุปกรณ์ และช่องทางบริการหลังการขาย |
ตารางนี้เป็น คำแนะนำเก็บหลักฐาน ไม่ใช่ข้อกำหนดทางกฎหมายสำหรับทุกกรณี หากต้องเปลี่ยนสินค้า ขอเหตุผล ส่วนต่างราคา และผลต่อประกันเป็นลายลักษณ์อักษร
อย่าขึ้นไปแกะฉลากหรือถอดแผงเองเพื่อเช็กเรื่องนี้ ให้ผู้ติดตั้งใช้ภาพและเอกสารจากการส่งมอบ หรือจัดการตรวจอย่างปลอดภัยโดยผู้มีความรู้
ก่อนเซ็นสัญญา ควรขอเอกสารแผงอะไรบ้าง?
ไม่ต้องเริ่มจากเอกสารกองใหญ่ ลองให้ผู้ขายตอบรายการสั้น ๆ นี้ก่อน แล้วค่อยตามส่วนที่ยังไม่ชัด
- ยี่ห้อและรหัสรุ่นเต็ม: ไม่ระบุแค่ชื่อซีรีส์หรือจำนวนวัตต์
- Datasheet ของรุ่นนั้น: รุ่นในใบเสนอราคากับเอกสารต้องตรงกัน
- หลักฐานมาตรฐานที่อ้าง: ขอเลขมาตรฐาน ฉบับ และขอบเขตรุ่นที่ครอบคลุม
- ใบอนุญาตและสถานะที่เกี่ยวข้อง: หากอ้างว่ามี มอก. ให้มีข้อมูลตรวจสอบ ไม่ใช่รูปตราบนโฆษณาอย่างเดียว
- ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าที่รับผิดชอบ: ให้ทราบว่าจะสอบถามเอกสารหรือประสานงานกับใคร
- เงื่อนไขรับประกัน: แยกประกันสินค้า ประกันกำลังผลิต และประกันงานติดตั้ง พร้อมค่าใช้จ่ายที่อาจไม่รวม
- ข้อตกลงการเปลี่ยนรุ่น: ต้องแจ้งและขอความเห็นชอบก่อน ไม่ใช้คำว่า “เทียบเท่า” โดยไม่มีรายละเอียด
- เอกสารตอนส่งมอบ: เก็บรายการอุปกรณ์ รูปฉลากที่อ่านได้ และช่องทางติดต่อไว้ชุดเดียวกัน
ลองคัดลอกข้อความนี้ส่งให้ผู้ขายได้เลย:
ขอรหัสรุ่นแผงเต็ม Datasheet และหลักฐานมาตรฐานของรุ่นที่เสนอ พร้อมรายละเอียดใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องและผู้รับประกันในไทยครับ หากสถานะกฎหมายเปลี่ยนก่อนส่งมอบ ขอให้แจ้งวิธีดำเนินการและค่าใช้จ่ายเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเปลี่ยนอุปกรณ์
ใช้รายการนี้คู่กับ Checklist เลือกบริษัทติดตั้งโซลาร์เซลล์ และอย่าสับสนกับ การขึ้นทะเบียนผู้ติดตั้งกับ PEA–MEA ซึ่งเป็นอีกกระบวนการ
FAQ: คำถามเรื่อง มอก. แผงโซลาร์เซลล์ก่อนตัดสินใจ
ต้องหยุดติดตั้งโซลาร์เพื่อรอข่าวนี้ไหม?
อย่าใช้พาดหัวข่าวเป็นเหตุหยุดหรือเดินหน้าทันที ให้ผู้ติดตั้งตรวจประกาศล่าสุดกับสินค้าและกำหนดส่งมอบของโครงการก่อน โดยเฉพาะงานที่จ่ายมัดจำหรือรอแผงอยู่
มี IEC 61730 บน Datasheet เท่ากับมี มอก. แล้วหรือไม่?
ไม่ใช่หลักฐานเดียวกัน ขอเอกสารให้ตรงรุ่นและตรวจสถานะใบอนุญาตที่ผู้ขายอ้าง ไม่ตัดสินจากข้อความบนแผ่นข้อมูลเพียงบรรทัดเดียว
แผงบนหลังคาที่ใช้อยู่ต้องเปลี่ยนทุกแผ่นหรือเปล่า?
รอบตรวจนี้ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอให้สรุปแบบนั้น เก็บเอกสารเดิมและติดตามแนวปฏิบัติช่วงเปลี่ยนผ่าน หากมีการเสนอให้เปลี่ยน ขอเหตุผลเฉพาะโครงการก่อน
มี มอก. แล้ว รับประกันว่าระบบจะไม่เกิดไฟไหม้ไหม?
ไม่ควรรับรองเช่นนั้น มาตรฐานผลิตภัณฑ์ไม่ใช่คำรับประกันการติดตั้งทั้งระบบ ยังต้องตรวจแบบ อุปกรณ์ งานติดตั้ง และการบำรุงรักษาด้วย
ข่าวนี้หมายถึงอินเวอร์เตอร์และแบตเตอรี่ด้วยหรือไม่?
มาตรฐาน มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ที่กำลังเร่งประกาศบังคับใช้เป็นมาตรฐานสำหรับแผงโซลาร์เซลล์ ไม่ได้ใช้รับรองอินเวอร์เตอร์หรือแบตเตอรี่แทนมาตรฐานของอุปกรณ์เหล่านั้น
อย่างไรก็ตาม วันที่ 15 ตุลาคม 2569 สมอ. เปิดเผยว่ากำลังผลักดันมาตรฐานอุปกรณ์ Solar เพิ่มอีก 7 กลุ่ม ซึ่งรวมถึงอินเวอร์เตอร์และแบตเตอรี่ลิเทียมด้วย ซึ่งอุปกรณ์แต่ละประเภทอาจมีมาตรฐานและข้อบังคับเดิมอยู่แล้ว จึงต้องตรวจแยกว่าข้อกำหนดใหม่ของแต่ละกลุ่มจะครอบคลุมสินค้าใดและเริ่มใช้เมื่อใดอีกต่างหาก
เจ้าของบ้านต้องยื่นขอใบอนุญาตผลิตหรือนำเข้าเองไหม?
อย่านำหน้าที่ของผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าไปปนกับเจ้าของบ้านที่ซื้อระบบติดตั้ง หากนำเข้าเองหรือมีรูปแบบธุรกรรมเฉพาะ ควรสอบถาม สมอ. โดยตรง ส่วนการขออนุญาตติดตั้งหรือเชื่อมต่อระบบไฟเป็นอีกเรื่องที่ต้องตรวจแยก
สรุปก่อนตัดสินใจ: รู้รุ่นแผง ตรวจเอกสาร และรู้ว่าใครรับผิดชอบ สำคัญกว่าจำเลขมาตรฐานได้ทั้งหมด
อยากให้ช่วยดูรายการอุปกรณ์ก่อนเลือก? ส่งใบเสนอราคา รหัสรุ่นแผง และ Datasheet ให้ทีม Khumwai Solar ช่วยไล่รายการข้อมูลที่ควรขอเพิ่มเบื้องต้นได้ ส่วนการยืนยันใบอนุญาตและการตีความกฎหมายให้ยึด สมอ. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นหลัก
หมายเหตุ: ภาพประกอบสร้างด้วย AI เพื่ออธิบายแนวคิด ไม่ใช่ใบรับรอง ห้องทดสอบ หรือภาพงานจริงของบริษัท
สนใจติดตั้งโซล่าเซลล์สำหรับบ้านหรือธุรกิจ?
"คุ้มไว Solar" ให้บริการสำรวจ ออกแบบ และติดตั้งระบบโซล่าเซลล์ โดยทีมงานที่มีประสบการณ์ พร้อมประเมินความเหมาะสมของหน้างานเบื้องต้นก่อนติดตั้ง
