สัญญาจ้าง Solar EPC โรงงานต้องตรวจอะไรบ้าง? BOQ งวดชำระ ประกัน และการตรวจรับ

ภาพประกอบ: รายการสำคัญก่อนลงนามสัญญาติดตั้ง Solar EPC โรงงาน

ถ้ากำลังเลือกผู้รับเหมาโซลาร์ให้โรงงาน พอเห็นราคารวมกับคำว่า “ครบวงจร” อาจรู้สึกว่าตกลงงานกันได้แล้ว แต่ก่อนเซ็น ลองถามเพิ่มว่า ผู้รับเหมานับว่างานเสร็จตรงไหน เช่น แผงขึ้นหลังคา เปิดเครื่องได้ เชื่อมต่อผ่าน หรือโรงงานได้รับเอกสารกับบัญชี Monitoring ครบแล้ว?

แต่ละอย่างอาจไม่ได้เกิดในวันเดียวกันครับ สัญญาจึงควรบอกให้ชัดว่าเราซื้ออะไร จะได้งานแบบไหน ใครตรวจ และจ่ายแต่ละงวดเมื่อไร โดยเฉพาะงานโรงงานที่ช่วงดับไฟ งานบนหลังคา หรือการส่งงานช้าอาจกระทบการผลิต

การอ่านสัญญาให้เข้าใจจึงไม่ได้เริ่มจากศัพท์กฎหมายอย่างเดียว แต่เริ่มจากการไล่งานที่ต้องเกิดขึ้นจริง แล้วดูว่าสัญญาเขียนรองรับเรื่องเหล่านั้นครบหรือยัง

วันนี้คุ้มไว Solar จะพาไปดู 7 เรื่องสำคัญที่เจ้าของโรงงานและฝ่ายจัดซื้อควรตรวจสอบก่อนเซ็นสัญญาติดตั้งโซลาร์เซลล์ ตั้งแต่รายการอุปกรณ์ BOQ งวดชำระเงิน การรับประกัน ไปจนถึงการตรวจรับงาน เพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมและปัญหาที่อาจเกิดขึ้นระหว่างโครงการ

EPC คืออะไร และคำว่าครบวงจรรวมถึงไหน?

ภาพประกอบ: สามส่วนของงาน EPC และความสำคัญของรายการรวมไม่รวม

เวลาเห็นคำว่า EPC ให้แยกเป็นสามเรื่องก่อน: Engineering คือออกแบบ, Procurement คือจัดหา และ Construction คือก่อสร้าง ทั้งหมดต้องทำตามขอบเขตที่ตกลง โดยทั่วไปผู้ว่าจ้างลงทุนและเป็นเจ้าของระบบ

ถ้าเป็น Solar PPA จะเป็นอีกแบบหนึ่ง มีผู้ลงทุนภายนอกเป็นเจ้าของระบบแล้วขายไฟตามสัญญา ส่วนการกู้เงินมาจ้าง EPC เป็นเรื่องแหล่งเงิน ไม่ได้เปลี่ยนงานที่ผู้รับเหมาต้องทำไปเอง

แล้วคำว่าครบวงจรหรือ Turnkey รวมอะไรบ้าง? ต้องเปิดรายการดูครับ งานเสริมหลังคา หม้อแปลง ระบบสื่อสาร ขออนุญาต ค่าธรรมเนียม และ O&M อาจมีขอบเขตต่างกัน

ก่อนลงนามสัญญา ควรให้บริษัทผู้ติดตั้งจัดทำรายการขอบเขตงานให้ชัดเจนว่า งานใดรวมอยู่ในราคา งานใดมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม และงานใดเป็นความรับผิดชอบของเจ้าของโรงงาน เช่น การเสริมโครงสร้างหลังคา การปรับปรุงระบบไฟฟ้า การขออนุญาต และค่าธรรมเนียมต่าง ๆ เพื่อป้องกันค่าใช้จ่ายที่ไม่ได้วางแผนไว้ภายหลัง

BOQ ต้องดูตรงไหน และงานเพิ่มควรตกลงอย่างไร?

ภาพประกอบ: องค์ประกอบ BOQ โซลาร์ที่ใช้ตรวจของจริงและงานเพิ่มเติม

BOQ หรือ Bill of Quantities คือรายการปริมาณงานที่ช่วยให้ตรวจได้ว่าของที่เสนอจะมาครบตามแบบหรือไม่ ไม่ใช่มีเพียงชื่อยี่ห้อแผงกับอินเวอร์เตอร์

ในรายการควรเห็นรุ่น จำนวน ขนาดหรือพิกัด มาตรฐานอ้างอิง และขอบเขตค่าแรง เช่น แผงกี่แผ่น อินเวอร์เตอร์กี่เครื่อง สายขนาดไหนยาวเท่าไร ยึดหลังคาแบบใด และต้องปรับฝั่ง AC ตรงไหน รายละเอียดเหล่านี้ทำให้ตรวจเทียบของจริงได้ ไม่ต้องอาศัยคำว่ามาตรฐานเพียงอย่างเดียว

อีกคำถามที่ควรถามก่อนมัดจำคือ ราคานี้ประเมินจากสภาพหน้างานแบบไหน? ถ้ายังไม่ได้ตรวจโครงสร้างหรือวัดระยะสาย ให้เขียนรายการรอยืนยันไว้ พร้อมวิธีคิดราคาเพิ่มและคนอนุมัติ จะได้ไม่เซ็นราคาเหมารวมแล้วค่อยพบว่างานจำเป็นบางส่วนยังไม่ได้รวม

รายการ สิ่งที่ควรตกลงให้ชัด
หลังคาและโครงสร้าง ผู้สำรวจ ขอบเขตเสริมโครงสร้าง รอยรั่วเดิม งานกันน้ำ และผู้รับผิดชอบความเสียหายจากงาน
งานไฟและเชื่อมต่อ จุดต่อ MDB/หม้อแปลง อุปกรณ์ป้องกัน ระบบควบคุม ช่วงดับไฟ และผู้ดำเนินเอกสารแต่ละขั้น
งานเข้าถึงและความปลอดภัย นั่งร้าน ทางเดิน จุดยึดกันตก แผนงานบนที่สูง และข้อกำหนดเข้าพื้นที่โรงงาน
Monitoring และดูแล มิเตอร์ เซนเซอร์ อินเทอร์เน็ต บัญชีเจ้าของระบบ สิทธิ์ดาวน์โหลดข้อมูล และค่าบริการต่อเนื่อง
ราคาและภาษี ฐานราคา ภาษีที่เกี่ยวข้อง ค่าธรรมเนียม และรายการที่โรงงานต้องจัดหาเอง

หากระหว่างติดตั้งจำเป็นต้องเปลี่ยนอุปกรณ์หรือมีงานเพิ่มเติมนอกเหนือจาก BOQ บริษัทผู้ติดตั้งควรจัดทำเอกสารเปลี่ยนแปลงงาน (Variation Order หรือ VO) โดยระบุเหตุผล รายละเอียดงาน ค่าใช้จ่าย และผลกระทบต่อระยะเวลาดำเนินโครงการ

เจ้าของโรงงานควรตรวจสอบและอนุมัติการเปลี่ยนแปลงเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงานเพิ่มเติม เพื่อให้ทั้งสองฝ่ายเข้าใจตรงกันและลดปัญหาการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายภายหลัง

คำว่าเทียบเท่าก็ต้องดูมากกว่ากำลังวัตต์ ทั้งความเข้ากันได้ ข้อกำหนดระบบ และประกัน หากยังอยู่ระหว่างเลือกบริษัท ใช้ เช็กลิสต์เปรียบเทียบใบเสนอราคา ก่อน แล้วค่อยนำข้อเสนอที่เลือกมาจัดทำสัญญา

ควรจ่ายแต่ละงวดเมื่อไร และนับว่างานเสร็จตรงไหน?

ภาพประกอบ: แนวคิดผูกงวดชำระ Solar EPC กับหลักฐานความสำเร็จของงาน

ลองอ่านงวดชำระแล้วถามว่า “ก่อนจ่ายงวดนี้ เราต้องเห็นงานอะไรเสร็จแล้ว?” คำถามนี้ช่วยแยกการจ่ายตามวันออกจากการจ่ายตามงานที่ตรวจได้ ซึ่งเรียกจุดสำเร็จของงานเหล่านี้ว่า Milestone

เช่น แบบได้รับอนุมัติ อุปกรณ์มาครบ ติดตั้งผ่านรายการตรวจ หรือส่งมอบพร้อมเอกสาร งวดจ่ายควรผูกกับหลักฐานเหล่านี้ และจัดให้ผู้รับเหมามีเงินทุนทำโครงการต่อได้จริงด้วย

ใช้บทความนี้เตรียมคำถามก่อนเจรจาได้ แต่ยังไม่ใช่สัญญาพร้อมลงนามหรือคำปรึกษากฎหมาย ตัวอย่างเขียนขึ้นเพื่ออธิบาย ไม่ใช่เงื่อนไขสัญญาหรือคำรับประกันจริงของคุ้มไว ก่อนใช้กับโครงการ ควรให้กฎหมาย บัญชี และวิศวกรรมช่วยกันตรวจ

ตารางนี้เป็น ตัวอย่างสมมติสำหรับคุยเรื่องโครงสร้างงวดจ่ายเท่านั้น ไม่ใช่สัดส่วนมาตรฐานตลาดหรือข้อเสนอคุ้มไว ต้องปรับให้เหมาะกับมูลค่างาน ความเสี่ยง หลักประกัน และเงื่อนไขที่กฎหมายเห็นชอบ

งวดสมมติ สัดส่วน หลักฐานประกอบก่อนจ่าย
อนุมัติแบบและแผนจัดหา 10% ชุดแบบ ข้อกำหนด และแผนงานที่ลงนามรับทราบตามสัญญา
ส่งอุปกรณ์หลัก 35% ตรวจรุ่น จำนวน สภาพ จุดเก็บรักษา และเงื่อนไขกรรมสิทธิ์/ความเสี่ยงแล้ว
ติดตั้งตามแบบ 30% รายงานความก้าวหน้าและรายการตรวจที่ตกลง พร้อมงานคงค้าง
ทดสอบและส่งมอบขั้นต้น 20% ผลทดสอบ เอกสาร/สถานะการเชื่อมต่อ และเกณฑ์รับมอบครบตามเงื่อนไขงวดนี้
ปิดงานคงค้าง 5% แก้ไขงานคงค้าง (Punch List) ครบถ้วน ส่งมอบแบบ As-Built, Single Line Diagram (SLD), รายงานทดสอบ คู่มือการใช้งาน และบัญชี Monitoring ตามที่กำหนด พร้อมผ่านเกณฑ์ตรวจรับงานขั้นสุดท้ายตามสัญญา

เรื่องวันส่งงานก็เช่นกัน วันติดตั้งเสร็จ วันพร้อมทดสอบ วันเชื่อมต่อ และวันตรวจรับควรแยกกัน ถ้ารอหน่วยงานภายนอก ต้องรู้ว่าใครยื่นอะไร เมื่อไร ใช้หลักฐานติดตามอย่างไร และเหตุใดขยายเวลาได้ ไม่เหมารวมว่าความล่าช้าทุกครั้งเป็นความผิดฝ่ายเดียว

ส่วนค่าปรับส่งงานช้า หลักประกัน และสิทธิระงับงาน ให้กฎหมายช่วยตรวจว่าเริ่มนับเมื่อไร แจ้งอย่างไร มีข้อยกเว้นหรือเพดานใด และเกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องอื่นอย่างไร อย่ายกตัวเลขจากอีกโครงการมาใช้ทั้งชุด สำหรับช่วงดับไฟ ต้องมีผู้แทนโรงงานอนุมัติเพราะกระทบสายการผลิต

ประกันครอบคลุมอะไร ถ้าผลิตไฟต่ำใครรับผิดชอบ?

ภาพประกอบ: ความแตกต่างของการรับประกันอุปกรณ์ งานติดตั้ง และสมรรถนะระบบ

เห็นคำว่าประกันหลายปี ยังต้องถามต่อว่าประกันเรื่องอะไรครับ ประกันตัวอุปกรณ์ ประกันกำลังแผงตามผู้ผลิต ประกันงานติดตั้ง และประกันสมรรถนะระบบถ้ามี เป็นคนละส่วนกัน

ประกันแผงระยะยาวไม่ได้บอกว่าจะรวมค่าแรงถอด ค่าเดินทาง อุปกรณ์เข้าถึง และเงินชดเชยค่าไฟครบทั้งหมด ขอให้ระบุว่าแจ้งกับใคร ตอบรับและเข้าตรวจตามเวลาที่ตกลงอย่างไร เริ่มนับเมื่อไร เคลมอย่างไร และค่าใดรวม–ไม่รวม

ถ้ามี O&M ฟรี ก็ต้องรู้จำนวนครั้ง งานที่ทำ สิ่งที่โรงงานต้องเตรียม และค่าบริการหลังหมดสิทธิ ไม่ตีความต่อว่าฟรีตลอดอายุระบบ

ส่วนคำว่า “รับประกันผลผลิต” ต้องอ่านให้ลึกกว่าเลขบนข้อเสนอ วัดด้วย kWh หรือ PR ที่จุดไหน ช่วงไหน ใช้ข้อมูลอากาศอะไร แล้ววันหยุด ไฟดับ เงาใหม่ ฝุ่น กันย้อน หรือข้อมูลหายนับอย่างไร?

หากระบบโซลาร์เซลล์ผลิตไฟฟ้าได้น้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้ ไม่ได้หมายความว่าบริษัทติดตั้งทำงานผิดพลาดเสมอไป เพราะผลผลิตไฟฟ้าขึ้นอยู่กับแสงแดด อุณหภูมิ การใช้ไฟฟ้าของโรงงาน และสภาพอุปกรณ์ด้วย

หากมีการรับประกันผลผลิตไฟฟ้าหรือ Performance Ratio (PR) ควรกำหนดวิธีวัด ระยะเวลาทดสอบ เงื่อนไขยกเว้น และแนวทางแก้ไขหรือชดเชยให้ชัดเจนในสัญญา โดยเฉพาะกรณีที่ระบบต้องลดกำลังผลิตจาก Zero Export หรือมีเหตุไฟฟ้าดับ

วันตรวจรับโครงการ โรงงานควรได้อะไรกลับมาบ้าง?

ภาพประกอบ: เอกสารและข้อมูลที่ควรได้รับตอนตรวจรับ Solar EPC โรงงาน

กลับมาที่คำถามต้นเรื่องครับ เปิดอินเวอร์เตอร์ได้แล้ว ยังมีงานใดต้องรับต่ออีกบ้าง? การตรวจรับควรดูทั้งของจริงเทียบ BOQ และแบบ งานไฟฟ้า/โครงสร้างตามขอบเขต ผลทดสอบ และข้อมูลที่โรงงานต้องใช้ดูแลระบบต่อ

เอกสารส่งมอบจึงมีหน้าที่มากกว่าการปิดแฟ้มโครงการ รายการที่ควรได้รับและตรวจให้ตรงกับงานจริงมีดังนี้

  • As-Built และ SLD ที่ตรงงานจริง พร้อมข้อมูลตำแหน่งอุปกรณ์และจุดตัดตอน
  • รายการรุ่น จำนวน หมายเลขอุปกรณ์ และเอกสารผู้ผลิต/การรับประกัน
  • รายงานตรวจและทดสอบ ลงวัน ผู้ดำเนินการ เครื่องมือ และผลตามวิธีที่ตกลง
  • เอกสารอนุญาตหรือเชื่อมต่อที่เกี่ยวข้อง พร้อมระบุรายการใดยังอยู่ระหว่างดำเนินการ
  • คู่มือ O&M แผนดูแล แนวทางเหตุผิดปกติ และบันทึกอบรมผู้รับผิดชอบโรงงาน
  • บัญชี Monitoring ของเจ้าของระบบ สิทธิ์เข้าถึงและส่งออกข้อมูล โดยไม่ใช้รหัสช่างร่วมกัน
  • Punch list หรืองานคงค้าง ระบุผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และผลต่อการรับมอบ/งวดเงิน

วันตรวจรับควรได้ตรวจของจริงเทียบ BOQ กับแบบ ตรวจงานไฟฟ้าและโครงสร้างตามขอบเขต ดูผลทดสอบ และดูว่าโรงงานรับไปใช้งานต่อได้หรือยัง IEC 62446-1:2016+A1:2018 ครอบคลุมเอกสาร การตรวจ และการทดสอบ Commissioning ของระบบ PV ต่อโครงข่าย แต่การพิมพ์เลขมาตรฐานลงในรายงานไม่ได้ยืนยันว่าทดสอบครบแล้ว

การตรวจความปลอดภัยกับการทดสอบว่าระบบทำได้ถึงสมรรถนะที่ตกลง เป็นคนละเรื่องกัน หากจะทดสอบสมรรถนะระยะสั้น อาจพิจารณาวิธีที่เหมาะ เช่น IEC TS 61724-2:2025 สำหรับ PPI และการประเมินกำลัง โดยให้ผู้เชี่ยวชาญกำหนดวิธีและเงื่อนไข การอ่าน PR วันเดียวไม่ได้แปลว่าผ่านวิธีนี้โดยอัตโนมัติ

คำถามที่พบบ่อยก่อนลงนามสัญญา Solar EPC โรงงาน

ภาพประกอบ: คำถามก่อนลงนามสัญญา Solar EPC โรงงาน

สัญญาราคาเหมารวมแปลว่าจะไม่มีงานเพิ่มใช่ไหม?

ยังต้องอ่านรายการรวม ไม่รวมและสมมติฐานก่อนครับ ถ้ามีสภาพหน้างานที่ยังไม่ได้สำรวจหรือรายการยกเว้น ก็อาจมีงานเปลี่ยนแปลงได้ ควรตกลงว่าใครอนุมัติราคาและเวลา ก่อนเริ่มทำงานเพิ่ม

ควรยอมให้เปลี่ยนยี่ห้อแผงหรืออินเวอร์เตอร์ได้หรือไม่?

พิจารณาเป็นรายกรณีโดยตรวจผลต่อแบบ ความเข้ากันได้ สมรรถนะ การอนุญาตและรับประกัน แล้วอนุมัติเป็นลายลักษณ์อักษร ไม่ถือว่าเทียบเท่าเพียงเพราะจำนวนวัตต์เท่ากัน

ต้องจ่ายเงินครบเมื่อเริ่มเปิดอินเวอร์เตอร์ได้เลยหรือไม่?

ต้องดูเกณฑ์ที่ตกลงไว้ในสัญญาครับ เปิดเครื่องได้ เชื่อมต่อได้ ทดสอบผ่าน เอกสารครบ และปิดงานคงค้าง เป็นคนละเรื่อง ไม่ควรให้เหตุการณ์เดียวแทนทุกเงื่อนไข

ประกันแผงครอบคลุมรอยรั่วหลังคาหรือไม่?

ไม่ควรตีความเช่นนั้นเอง ต้องตรวจขอบเขตประกันผลิตภัณฑ์และขอบเขตความรับผิดงานติดตั้ง/กันน้ำแยกกัน พร้อมบันทึกสภาพหลังคาก่อนเริ่มงาน

มีผลผลิตต่ำกว่าคาด เรียกเงินชดเชยได้ทันทีหรือไม่?

ยังเรียกจากยอดผลิตเพียงอย่างเดียวไม่ได้ ต้องดูสัญญา หลักฐาน และสาเหตุประกอบ สิทธิรับประกันขึ้นกับเงื่อนไขจริงและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่แค่เปอร์เซ็นต์บนสไลด์ขาย

ถ้าจะให้คุ้มไวช่วยเตรียมข้อเสนอ ต้องส่งอะไร?

ส่งบิล โหลดตามช่วงเวลา ข้อมูลหน้างาน และ TOR/BOQ ที่เปิดเผยได้ผ่าน ช่องทางติดต่อคุ้มไว Solar โดยปกปิดข้อมูลลับและเอกสารคู่แข่งที่ไม่มีสิทธิ์ส่งต่อ เพื่อจัดทำข้อเสนอให้เห็นรายการรวม–ไม่รวม ก่อนนำไปตรวจสัญญากับที่ปรึกษาของโรงงาน

ข้อสรุปที่ควรทำ: ก่อนเซ็น ลองไล่สามเรื่องให้ครบ: ทุกงวดจ่ายมีหลักฐานตรวจงาน ทุกคำรับประกันมีคนรับผิดชอบ และทุกเกณฑ์ตรวจรับมีวิธีพิสูจน์ คำว่าครบวงจรแทนรายละเอียดเหล่านี้ไม่ได้

ให้คุ้มไว Solar ช่วยประเมินโครงการโซลาร์เซลล์โรงงานของคุณ

หากโรงงานของคุณกำลังวางแผนติดตั้งโซลาร์เซลล์ขนาด 50, 100 หรือ 200 kWp แต่ยังไม่แน่ใจว่าควรเลือกขนาดระบบเท่าไร หรือต้องเตรียมข้อมูลอะไรเพื่อเปรียบเทียบใบเสนอราคาจากผู้ติดตั้ง

คุ้มไว Solar สามารถให้คำปรึกษาเบื้องต้นเกี่ยวกับการเลือกขนาดระบบ การสำรวจหน้างาน และการจัดทำรายละเอียดขอบเขตงานและอุปกรณ์สำหรับพิจารณาการลงทุน

เริ่มต้นได้ง่าย ๆ โดยเตรียมบิลค่าไฟย้อนหลังประมาณ 12 เดือน ข้อมูล Load Profile (ถ้ามี) และรายละเอียดพื้นที่หลังคา เพื่อใช้ประกอบการประเมินเบื้องต้น

ติดต่อคุ้มไว Solar โทร. 066-141-7892

สอบถามการติดตั้งโซลาร์เซลล์โรงงาน

แหล่งอ้างอิง

ให้ "คุ้มไว SOLAR" ช่วยประเมินระบบที่เหมาะกับหน้างานของคุณ

บริการสำรวจ ออกแบบ และติดตั้งระบบโซล่าเซลล์สำหรับบ้านและธุรกิจ พร้อมให้ข้อมูลเบื้องต้นเพื่อประกอบการตัดสินใจ สอบถามเราสิครับ

โทรเลย 0661417892 Add Line: @kwSolar

One thought on “สัญญาจ้าง Solar EPC โรงงานต้องตรวจอะไรบ้าง? BOQ งวดชำระ ประกัน และการตรวจรับ”

  1. Pingback: สัญญาติดตั้งโซลาร์เซลล์ 2570: 8 ข้อที่ต้องเช็กก่อนเซ็น

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • เปิดใช้งานตลอด

บันทึกการตั้งค่า