มิเตอร์ TOU คืออะไร? เวลา ค่าไฟ วิธีขอ และเหมาะกับโซลาร์ไหม

มิเตอร์ TOU ไม่ได้ทำให้ค่าไฟถูกลงเอง หน้าที่ของมันคือแยกหน่วยไฟตามเวลาที่ใช้ ถ้าบ้านหรือกิจการดึงไฟจากการไฟฟ้ามากหลัง 22:00 น. หรือในวันหยุด ค่าไฟส่วนพลังงานมีโอกาสลดลง แต่ถ้ายังใช้ไฟหนักในวันจันทร์–ศุกร์ เวลา 09:00–22:00 น. ผลลัพธ์อาจกลับกัน

สำหรับบ้านติดโซลาร์ ประเด็นที่ต้องดูจึงไม่ใช่แค่ว่า “มีแผงแล้วควรเปลี่ยนเป็น TOU ไหม” แต่ต้องดูว่า หลังโซลาร์ช่วยรับโหลดกลางวันแล้ว เรายังซื้อไฟจากการไฟฟ้าเวลาไหนอีกบ้าง บทความนี้อัปเดตข้อมูล ณ วันที่ 28 กรกฎาคม 2569 และอ้างอิงอัตราทางการ ไม่ใช้ตัวเลขประหยัดแบบเหมารวม

มิเตอร์ TOU คืออะไร และต่างจากมิเตอร์ปกติอย่างไร

TOU ย่อมาจาก Time of Use เป็นวิธีคิดค่าไฟที่กำหนดราคาหน่วยไฟต่างกันตามช่วงเวลา มิเตอร์จะบันทึกหน่วยที่ใช้ในช่วง On Peak และ Off Peak แยกจากกัน การไฟฟ้าจึงนำหน่วยของแต่ละช่วงไปคำนวณด้วยอัตราที่ต่างกัน

มิเตอร์ปกติสำหรับบ้านส่วนใหญ่คิดค่าพลังงานตามจำนวนหน่วยและขั้นอัตราที่เกี่ยวข้อง โดยไม่สนใจว่าเปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าตอนเช้าหรือกลางคืน ส่วน มิเตอร์ไฟฟ้า TOU สนใจทั้ง “จำนวนหน่วย” และ “เวลาที่ใช้” นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมบ้านที่ใช้ไฟเท่ากันสองหลังอาจได้ผลจาก TOU ไม่เท่ากัน

คำที่คนเรียกว่า หม้อ TOU หรือ TOU meter โดยทั่วไปหมายถึงมิเตอร์ประเภทเดียวกัน ไม่ใช่อุปกรณ์ประหยัดไฟที่ติดเพิ่มแล้วค่าไฟลดทันที

เวลา On Peak และ Off Peak นับอย่างไร

ตามตารางอัตราค่าไฟฟ้าของสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน ช่วงเวลาหลักของ TOU คือ:

หากจะคำนวณความคุ้ม ให้ยึดช่วงเวลาตามประกาศปัจจุบัน และตรวจเงื่อนไขล่าสุดจาก ตารางอัตราค่าไฟฟ้าของ กกพ. อีกครั้งก่อนยื่นคำขอ

ค่าไฟมิเตอร์ TOU สำหรับบ้านและธุรกิจคิดอย่างไร

สำหรับบ้านอยู่อาศัยที่รับไฟแรงดันต่ำกว่า 12 กิโลโวลต์ อัตราพลังงานฐานตามตารางทางการอยู่ที่ On Peak 5.7982 บาท/หน่วย และ Off Peak 2.6369 บาท/หน่วย ค่าบริการ 24.62 บาท/เดือน

สูตรประมาณส่วนพลังงานฐานอ่านได้ง่าย ๆ ดังนี้:

(หน่วย On Peak × 5.7982) + (หน่วย Off Peak × 2.6369)

ผลจากสูตรนี้ยังไม่ใช่ยอดสุทธิในบิล เพราะต้องพิจารณาค่า Ft ค่าบริการ และภาษีมูลค่าเพิ่มด้วย ค่า Ft มีการทบทวนเป็นงวดและเปลี่ยนได้ จึงควรตรวจจาก ประกาศค่า Ft ของ กกพ. ไม่ควรฝังตัวเลขเดียวไว้ใช้ตลอดไป

กิจการและโรงงานต้องระวังมากกว่าบ้าน เพราะประเภทผู้ใช้ไฟ แรงดันไฟฟ้า ค่า Demand และค่าตัวประกอบกำลังอาจเกี่ยวข้อง การเปรียบเทียบเฉพาะ “ราคาต่อหน่วย” จึงยังไม่พอ หากบิลมีรายการค่าความต้องการพลังไฟฟ้า แนะนำให้อ่านต่อที่ Demand Charge คืออะไร ก่อนเปลี่ยนอัตรา

มิเตอร์ TOU มีกี่แบบ มีกี่ขนาด

คำตอบที่ใช้งานได้จริงคือ มีทั้งระบบ 1 เฟสและ 3 เฟส และมีขนาดพิกัดตามระบบไฟของสถานที่ แต่ไม่ควรเลือกจากชื่อรุ่นหรือขนาดที่เห็นในอินเทอร์เน็ตเอง การไฟฟ้าจะพิจารณาประเภทผู้ใช้ไฟ ขนาดมิเตอร์เดิม โหลดที่ขอใช้ สายเมน ตู้เมน และมาตรฐานการติดตั้ง

มิเตอร์ TOU 1 เฟส

มักเกี่ยวข้องกับบ้านพักอาศัยหรืออาคารขนาดเล็กที่ใช้ระบบ 1 เฟสอยู่แล้ว การเปลี่ยนเป็น TOU ไม่ได้แปลว่าต้องเปลี่ยนเป็น 3 เฟสเสมอไป แต่ระบบเดิมต้องมีความพร้อมและตรงตามเงื่อนไขของการไฟฟ้า

มิเตอร์ TOU 3 เฟส

พบได้ในบ้านที่มีโหลดสูง อาคารพาณิชย์ และโรงงาน การประเมินต้องดูการกระจายโหลดแต่ละเฟส ขนาดเมน เบรกเกอร์ และอุปกรณ์ป้องกันร่วมกัน คำว่า “มิเตอร์ TOU 3 เฟส ราคาเท่าไร” จึงตอบเป็นตัวเลขเดียวไม่ได้ เพราะค่าใช้จ่ายอาจรวมงานปรับปรุงระบบไฟที่หน้างานด้วย

หากสงสัยว่า มิเตอร์ TOU มีกี่ขนาด ให้ถ่ายรูปหน้ามิเตอร์และเมนเบรกเกอร์ส่งให้การไฟฟ้าหรือช่างไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติเหมาะสมตรวจสอบ อย่าเพิ่มขนาดมิเตอร์โดยดูเฉพาะกำลังอินเวอร์เตอร์โซลาร์ เพราะโหลดใช้ไฟและเงื่อนไขการเชื่อมต่อระบบเป็นคนละเรื่องกัน

ใช้ TOU แล้วคุ้มหรือไม่ ต้องดูจากบิล ไม่ใช่เดา

วิธีตัดสินใจที่ตรงที่สุดคือแยกหน่วยที่คาดว่าจะใช้ใน On Peak และ Off Peak แล้วเปรียบเทียบกับอัตราปัจจุบันของสถานที่ หากไม่มีข้อมูลรายช่วงเวลา ให้เริ่มจากตารางการทำงานของอุปกรณ์หลัก เช่น เครื่องปรับอากาศ เครื่องทำน้ำอุ่น ปั๊มน้ำ เตาไฟฟ้า รถ EV หรือเครื่องจักร

พฤติกรรมที่ทำให้ TOU มีโอกาสเหมาะ

• ชาร์จรถ EV หลัง 22:00 น. เป็นประจำ
• ใช้เครื่องปรับอากาศและอุปกรณ์กำลังสูงตอนกลางคืนมากกว่ากลางวัน
• กิจการสามารถย้ายบางกระบวนการไปทำกลางคืนหรือวันหยุดได้จริง
• บ้านติดโซลาร์ช่วยลดการซื้อไฟช่วงกลางวัน และยังมีโหลดกลางคืนจำนวนมาก

พฤติกรรมที่ควรคำนวณให้ดีก่อนเปลี่ยน

• ใช้ไฟมากในวันทำงานตั้งแต่ 09:00 ถึง 22:00 น.
• อุปกรณ์หลักเลื่อนเวลาไม่ได้ เช่น ร้านอาหารหรือกิจการที่เปิดเฉพาะกลางวันถึงค่ำ
• มียอดค่าไฟสูงเพียงบางเดือน แต่ยังไม่รู้ว่าเกิดจากหน่วยไฟ ช่วงเวลา หรือ Demand
• หวังว่าเปลี่ยนมิเตอร์อย่างเดียวแล้วค่าไฟจะลด โดยไม่ได้ปรับพฤติกรรมการใช้ไฟ

ไม่ควรรับประกันผลลัพธ์หรือกำหนดเปอร์เซ็นต์เดียวให้ทุกบ้าน ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสัดส่วนหน่วย On Peak/Off Peak ประเภทผู้ใช้ไฟ ค่า Ft ภาษี โหลดจริง และการเปลี่ยนพฤติกรรมหลังติดตั้ง

บ้านติดโซลาร์ควรเปลี่ยนเป็น TOU หรือไม่

โซลาร์ On-Grid ผลิตไฟช่วงที่มีแสง หากบ้านใช้ไฟในเวลานั้น พลังงานจากแผงจะช่วยลดหน่วยที่ต้องซื้อจากการไฟฟ้า ส่วนมิเตอร์ TOU จัดการ “ราคาของหน่วยที่ยังต้องซื้อ” ตามช่วงเวลา ทั้งสองระบบจึงทำงานคนละหน้าที่

ตัวอย่างเช่น บ้านหนึ่งใช้ไฟมากตอนกลางวันและกลางคืน หลังติดโซลาร์ หน่วยที่ซื้อในช่วงกลางวันอาจลดลง แต่รถ EV และเครื่องปรับอากาศยังใช้ไฟตอนกลางคืน หากเลื่อนการชาร์จไปหลัง 22:00 น. ได้ TOU อาจช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารค่าไฟ แต่ต้องคำนวณจากโหลดจริงก่อน

ถ้ามีแบตเตอรี่ อย่ารีบสรุปว่า TOU ต้องคุ้มกว่าเสมอ ต้องดูว่าจะชาร์จแบตเตอรี่จากโซลาร์หรือจากโครงข่าย เวลาใดเป็นหลัก ประสิทธิภาพของระบบ และเงื่อนไขการตั้งค่าอินเวอร์เตอร์ หากยังไม่เข้าใจการทำงานของอุปกรณ์ อ่าน คู่มือเลือกอินเวอร์เตอร์โซล่าเซลล์ และ ระบบกันย้อนหรือ Zero Export ประกอบก่อนออกแบบระบบ

สำหรับคนที่ยังไม่มีข้อมูลโหลด เริ่มได้จาก วิธีอ่านบิลค่าไฟเพื่อประเมินขนาดโซลาร์ แล้วบันทึกเวลาใช้งานอุปกรณ์หลักอย่างน้อยหนึ่งสัปดาห์ จะเห็นภาพชัดกว่าการประเมินจากยอดเงินเพียงอย่างเดียว

ขั้นตอนขอหรือเปลี่ยนมิเตอร์ TOU กับ MEA/PEA

ขั้นตอนและเอกสารอาจต่างกันตามพื้นที่ ประเภทผู้ใช้ไฟ และสภาพระบบเดิม จึงไม่ควรยึดค่าธรรมเนียมหรือจำนวนวันจากบทความเก่าเป็นหลัก ให้ตรวจข้อมูลปัจจุบันกับ MEA หรือ PEA ที่รับผิดชอบสถานที่โดยตรง

1. ตรวจหน่วยงานและประเภทผู้ใช้ไฟ ดูจากบิลว่าอยู่ในพื้นที่ MEA หรือ PEA และเป็นบ้านอยู่อาศัย กิจการขนาดเล็ก หรือประเภทอื่น
2. ขอรายการเอกสารและค่าใช้จ่ายล่าสุด แจ้งว่าต้องการเปลี่ยนอัตราเป็น TOU พร้อมระบุไฟ 1 เฟส/3 เฟส และขนาดมิเตอร์เดิม
3. ตรวจระบบไฟก่อนยื่น ให้ผู้มีความรู้ตรวจสายเมน ตู้เมน เบรกเกอร์ ระบบสายดิน และพื้นที่ติดตั้งมิเตอร์ โดยเฉพาะอาคารเก่าหรือสถานที่ที่เคยเพิ่มโหลด
4. เตรียมเอกสาร โดยทั่วไปเกี่ยวข้องกับบัตรประชาชน เอกสารสิทธิหรือทะเบียนบ้าน บิลค่าไฟ และเอกสารนิติบุคคล/หนังสือมอบอำนาจเมื่อเกี่ยวข้อง แต่ให้ยึดรายการที่หน่วยงานยืนยันสำหรับเคสนั้น
5. ยื่นคำขอและรอตรวจสอบ ช่องทางออนไลน์หรือสำนักงานขึ้นอยู่กับบริการที่เปิดใช้ในช่วงนั้น อย่าชำระเงินผ่านลิงก์ที่ไม่ใช่ช่องทางทางการ
6. ตรวจบิลหลังเปลี่ยน เทียบหน่วย On Peak/Off Peak อย่างน้อย 2–3 รอบบิล และดูว่าพฤติกรรมการใช้ไฟเปลี่ยนตามแผนหรือไม่

หากเป็นผู้ใช้ไฟบ้านอยู่อาศัยในเงื่อนไขที่ประกาศไว้ อาจเลือกใช้อัตรา TOU โดยแจ้งการไฟฟ้าและชำระค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง ส่วนการกลับไปใช้อัตราปกติมีเงื่อนไขเวลาและขั้นตอน จึงควรขอคำยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเปลี่ยน

Checklist ก่อนยื่นคำขอ

• บิลค่าไฟย้อนหลัง 3–12 เดือน และบิลเดือนล่าสุด
• รูปหน้ามิเตอร์ที่อ่านเลขพิกัดได้ชัด
• รูปเมนเบรกเกอร์ ตู้ไฟ และจุดติดตั้งมิเตอร์
• ระบุไฟ 1 เฟสหรือ 3 เฟส
• เวลาทำงานของเครื่องใช้ไฟฟ้าหรือเครื่องจักรที่กินไฟสูง
• ข้อมูลระบบโซลาร์ แบตเตอรี่ และรถ EV ถ้ามี
• รายการเอกสาร ค่าธรรมเนียม และเงื่อนไขที่ยืนยันจากการไฟฟ้าประจำพื้นที่

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมิเตอร์ TOU

มิเตอร์ TOU คืออะไร

เป็นมิเตอร์ที่บันทึกหน่วยไฟแยกตามช่วงเวลา เพื่อคิดอัตราพลังงาน On Peak และ Off Peak ต่างกัน ไม่ใช่อุปกรณ์ที่สร้างไฟหรือลดการใช้ไฟด้วยตัวเอง

มิเตอร์ TOU มีกี่ขนาด

มีหลายพิกัดทั้งระบบ 1 เฟสและ 3 เฟส ขนาดที่ใช้ต้องสัมพันธ์กับประเภทผู้ใช้ไฟ โหลด ระบบสายเมน และเงื่อนไขของ MEA/PEA จึงควรให้หน่วยงานหรือช่างที่มีคุณสมบัติตรวจของเดิมก่อน

มิเตอร์ TOU ราคาเท่าไร

ไม่มีราคากลางตัวเดียวสำหรับทุกสถานที่ ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับขนาดมิเตอร์ งานปรับปรุงระบบไฟ และประกาศของการไฟฟ้าในขณะยื่นคำขอ ควรขอใบแจ้งค่าใช้จ่ายจากช่องทางทางการ ไม่ควรอ้างตัวเลขเก่าจากเว็บไซต์เป็นข้อสรุป

ขอมิเตอร์ TOU ออนไลน์ได้ไหม

ช่องทางให้บริการอาจเปลี่ยนตามพื้นที่และประเภทคำขอ ให้ตรวจผ่านเว็บไซต์หรือแอปทางการของ MEA/PEA หากระบบไม่รองรับกรณีของคุณ ให้ติดต่อสำนักงานเขตพื้นที่โดยตรง

ติดโซลาร์แล้วต้องเปลี่ยนเป็น TOU หรือไม่

ไม่จำเป็นทุกบ้าน โซลาร์ช่วยลดหน่วยที่ซื้อช่วงมีแสง ส่วน TOU เปลี่ยนราคาของหน่วยที่ยังซื้อจากการไฟฟ้าตามเวลา ต้องดูโหลดหลังติดโซลาร์และพฤติกรรมกลางคืนก่อนตัดสินใจ

วันเสาร์–อาทิตย์คิดเป็น Off Peak ทั้งวันหรือไม่

ตามตารางอัตราปัจจุบัน วันเสาร์และวันอาทิตย์เป็น Off Peak ตลอด 24 ชั่วโมง ส่วนวันหยุดราชการมีรายละเอียดและข้อยกเว้น ควรตรวจประกาศทางการเมื่อคำนวณกรณีเฉพาะ

เปลี่ยนเป็น TOU แล้วกลับไปมิเตอร์ปกติได้หรือไม่

การกลับไปใช้อัตราปกติมีเงื่อนไขของการไฟฟ้าและระยะเวลาขั้นต่ำตามประเภทผู้ใช้ไฟ ก่อนเปลี่ยนควรสอบถามขั้นตอน ค่าใช้จ่าย และขอข้อมูลยืนยันจากหน่วยงานประจำพื้นที่

สรุป: TOU คุ้มหรือไม่ ให้ดูเวลาที่ซื้อไฟจากการไฟฟ้า

มิเตอร์ TOU เหมาะกับคนที่จัดการเวลาใช้ไฟได้ ไม่ใช่ทุกคนที่มีค่าไฟสูง บ้านที่ใช้ไฟกลางคืนมากหรือมีโซลาร์ช่วยลดโหลดกลางวันอาจมีเหตุผลให้ศึกษา TOU เพิ่ม ส่วนบ้านหรือกิจการที่ยังใช้ไฟหนักในช่วง On Peak ควรคำนวณอย่างรอบคอบก่อนเปลี่ยน

ถ้าต้องการให้คุ้มไว Solar ช่วยประเมินเบื้องต้น ส่ง รูปมิเตอร์ บิลค่าไฟย้อนหลัง ระบุไฟ 1 เฟส/3 เฟส และเวลาที่ใช้ไฟมากที่สุด ทีมงานจะช่วยแยกให้ว่าโจทย์หลักควรเริ่มจาก TOU การปรับเวลาใช้ไฟ ขนาดโซลาร์ หรือระบบแบตเตอรี่ โดยผลประหยัดจริงยังขึ้นอยู่กับพฤติกรรมการใช้ไฟ ขนาดระบบ สภาพหน้างาน และเงื่อนไขอนุมัติของการไฟฟ้า